وَ قِيلَ لَهُ [عليه السلام] كَيْفَ نَجِدُكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ عليه السلام كَيْفَ يَكُونُ حَالُ مَنْ يَفْنَى بِبَقَائِهِ وَ يَسْقَمُ بِصِحَّتِهِ وَ يُؤْتَى مِنْ مَأْمَنِهِ .

ترجمه

از آن حضرت پرسيده شد خويشتن را چگونه مى‏يابى يا أمير المؤمنين فرمودند: چگونه است حال كسى كه در حال بقاء دچار فناء است، و در حال تندرستى دچار بيمارى است، و از مركز ايمنيش بيم و ترس بر او وارد مى‏شود (و در دنيا با همه ايمنى بيمناك از پيش آمدها، يا ترس آخرتش بوحشت انداخته است).

توضيح

اين سوال در زمان خلافت حضرت بوده است احتمالا فرد سوال كننده كنايه زده است  كه :حالا كه  خلافت به حضرت رسيده  حضرت خوشحال است . ولي حضرت با توجه دادن به ثابت نبودن دنيا كه گاه در عين سلامت  مرگ به سراغ فرد ميايد و خوشي براي كسي است كه نه مرگ داشته باشد نه مريضي و نه نا امني در حالي كه اين جهان هر سه مورد را دارد .

و چون بقا ، عبارت است از ادامه مدّت هستى ، و ادامه زمان و پياپى آمدن اجزاى زمان باعث نزديك شدن مرگ است ، بنابر اين ، بقاى انسان باعث فناى اوست.

 و هم‏چنين ، چون از پيامدهاى تندرستى ، بيمارى است ، از اين‏رو ، صحّت و سلامتى در حقيقت باعث بيمارى اوست ، و اما اين كه امام ( ع ) فرموده است.

مرگ در پناهگاه فرا مى‏رسد دو معنا دارد:

 اول   مقصود آن است كه بر انسان ، چيزهايى از قبيل مردن و ترس و بيمهاى آخرت كه برايش ناخوش آيند هستند نازل مى‏گردند ، در حالى كه او راحت و دلبسته به دنياست و از آنچه پس از دنيا ناگزير بايد ببيند غافل مى‏باشد .

دوم   معناى اين كه در پناهگاهش فرا مى‏رسد ، آن است كه دردها و گرفتاريهايى كه به او مى‏رسد ، از حالات و كارهاى همان دنياست كه محل امنى براى او بوده ، و عوارض و پيشامدهايى كه بر او عارض مى‏شوند از همان محل امن است و از حالت امنيت و راحتى اوست ، بطورى كه اجتناب و گريز از آن امكان ندارد .

از علي پرسيده شد چونى تو چون

گفت چونست آنكه باشد بى‏سكون

نيستيش از زيست و بيماريش

از كمون تندرستي رهنمون

مرگ آيد بر سرش در مأمنش

گويدش برخيز از اينجا رو برون